Proceedings before Zenophilus (Gesta apud Zenophilum) (complete)

Latin text: Gebhardt 1902 (OCR made for this site).English: Claude (claude-opus-5-5), public domain (CC0).

Show

Proceedings before Zenophilus (Gesta apud Zenophilum) (title)

0Gebhardt, 187

Gesta apud Zenophilum.

Proceedings before Zenophilus.

Textual problem in this passage: see the notes.

Notes and citation

Summary: Title of the record.

  • The manuscript heads the text: “Here begin the proceedings in which it is established that Silvanus, who with others ordained Majorinus, whom Donatus succeeded, was a traditor.”

Notes on the original text

  • Digital text corrected (item number): XX. Gesta → Gesta.

Cite (SBL): Act. pref. (Gebhardt, 187; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/fathers/gesta-apud-zenophilum/0/#p-0). (abbreviation not yet checked)

BibTeX · RIS (whole work; this passage's key: sophiascriptura-gesta-apud-zenophilum-0) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the original (Gebhardt, Acta martyrum selecta, 1902, or Knopf, Ausgewählte Märtyrerakten, 1913; new OCR, slips corrected as logged); compared afterwards with ANF where it has the text, otherwise re-read against the original.

Chapter 1

1Gebhardt, 187

Constantino Maximo Augusto et Constantino iuniore nobilissimo Caesare consulibus, idibus Decembribus (scribente) Sexto Thamugadiensi, inducto et applicito Victore grammatico, adsistente etiam Nundinario diacono, Zenophilus uir clarissimus consularis dixit: Quis uocaris? respondit: Victor. Zenophilus u. c. consularis dixit: Cuius condicionis es? Victor dixit: Professor sum Romanarum litterarum, grammaticus Latinus. Zenophilus u. c. consularis dixit: Cuius dignitatis es? Victor dixit: Patre decurione Constantiniensium, auo milite; in comitatu militauerat; nam origo nostra de sanguine Mauro descendit. Zenophilus u. c. consularis dixit: Memor fidei et honestatis tuae simpliciter designa quae causa fuerit dissensionis inter Christianos. Victor dixit: Ego dissensionis originem nescio; unus sum de populo Christianorum. siquidem cum essem apud Carthaginem, Secundus episcopus cum Carthaginem tandem aliquando uenisset, dicuntur inuenisse Caecilianum episcopum nescio quibus non recte constitutum, illi contra alium instituerunt. inde illic apud Carthaginem coepta dissensio est, et inde originem scire dissensionis plene non possum, quoniam semper ciuitas nostra unam ecclesiam habet et, si habuit dissensionem, nescimus omnino. Zenophilus u. c. consularis dixit: Siluano communicas? Victor respondit: Ipsi. Zenophilus u. c. consularis dixit: Cur ergo intermisso eo cuius innocentia purgata est? et adiecit: Adseueratur praeterea te aliud certissime scire, quod Siluanus traditor sit; de eo confitere. Victor respondit: Hoc nescio. Zenophilus u. c. consularis Nundinario diacono dixit: Negat se Victor scire quod Siluanus traditor sit. Nundinarius diaconus dixit: Scit ipse, nam tradidit codices. Victor respondit: Fugeram hanc tempestatem et, si mentior, peream. cum incursum pateremur repentinae persecutionis, fugiuimus in montem Bellonae. ego sedebam cum Marte diacono, et Victor presbyter, cum ab eodem Marte quaererentur omnes codices, negauit se habere; tunc Victor dedit nomina omnium lectorum. uentum est ad domum meam, cum absens essem; ascensum est a magistratibus et sublati sunt codices mei. cum ego uenissem, inueni codices sublatos. Nundinarius diaconus dixit: Tu ergo respondisti apud acta quoniam dedisti codices; quare negantur haec quae prodi possunt? Zenophilus u. c. consularis Victori dixit: Simpliciter confitere, ne strictius interrogeris.

In the consulship of Constantine Maximus Augustus and Constantine the younger, most noble Caesar, on the Ides of December, (recorded by) Sextus of Thamugadi. Victor the grammarian having been brought in and set before the court, with Nundinarius the deacon also present, Zenophilus, vir clarissimus, consularis, said: “What is your name?” He answered: “Victor.” Zenophilus v.c., consularis, said: “What is your condition?” Victor said: “I am a professor of Roman letters, a Latin grammarian.” Zenophilus v.c., consularis, said: “What is your rank?” Victor said: “My father was a decurion of Constantina, my grandfather a soldier; he had served in the imperial retinue; for our family descends from Moorish blood.” Zenophilus v.c., consularis, said: “Mindful of your good faith and honor, state plainly what was the cause of the dissension among the Christians.” Victor said: “I do not know the origin of the dissension; I am one of the Christian people. When I was at Carthage, Bishop Secundus at last came to Carthage, and they are said to have found that Bishop Caecilian had been installed irregularly, by whom I do not know; they set up another against him. That is where the dissension began, there at Carthage; and so I cannot know the origin of the dissension fully, since our city has always had one church, and if it had any dissension, we know nothing at all of it.” Zenophilus v.c., consularis, said: “Are you in communion with Silvanus?” Victor answered: “With him.” Zenophilus v.c., consularis, said: “Why then, passing over the one whose innocence has been cleared …?” And he added: “It is asserted, moreover, that you know something else for certain, namely that Silvanus is a traditor; confess about that.” Victor answered: “I do not know this.” Zenophilus v.c., consularis, said to Nundinarius the deacon: “Victor denies that he knows that Silvanus is a traditor.” Nundinarius the deacon said: “He knows it himself; for he handed over books.” Victor answered: “I had fled that storm, and if I lie, may I perish. When we suffered the onset of the sudden persecution, we fled to the mountain of Bellona. I was sitting with Mars the deacon and Victor the presbyter; when all the books were demanded of this Mars, he denied that he had them; then Victor gave the names of all the readers. They came to my house while I was away; the magistrates went up, and my books were taken away. When I came back, I found the books taken.” Nundinarius the deacon said: “So you answered in the record that you gave up the books; why are things denied that can be proved?” Zenophilus v.c., consularis, said to Victor: “Confess plainly, so that you are not questioned more strictly.”

Textual problem in this passage: see the notes.

Notes and citation

Summary: The hearing at Thamugadi (13 December 320) opens with the questioning of Victor the grammarian about Bishop Silvanus of Cirta.

  • The date is 13 December 320. A traditor (“hander-over”) was one who had surrendered the Scriptures or church property under Diocletian's edict of 303; the charge underlies the Donatist controversy. Zenophilus was governor (consularis) of Numidia. The words after “Why then” are incomplete in the manuscript. Silvanus was the Donatist bishop of Cirta (Constantina).

Notes on the original text

  • Digital text corrected (OCR slip; line number in the text; line number in the word; line number; OCR slip; section numeral garbled; section numeral; OCR slip; section numeral; OCR slips; stray mark; the editor's apparatus leaked into a hyphenated word at the page break): ? Zenophilus u. c. consularis dixit: Cuius condicionis → Zenophilus u. c. consularis dixit: Cuius condicionis; ? Zenophilus ἃ. c. consularis dixit: Cuius dignitatis → Zenophilus u. c. consularis dixit: Cuius dignitatis; deeurione → decurione; * Zenophilus u. c. consularis dixit: Memor → Zenophilus u. c. consularis dixit: Memor; episcopus eum Carthaginem → episcopus cum Carthaginem; Cae- cilianum episcopum nescio quibus non recte consti- Incipiunt gesta ubi constat traditorem Siluanum, qui cum ceteris ordinauit Maiorinum, cui Donatus successit cod. scribente (uel excipiente) add. D. tutum → Caecilianum episcopum nescio quibus non recte constitutum; si habuit 5dissensionem → si habuit dissensionem; ?Zenophilus ἃ. oc. consularis dixit: Siluano communieas → Zenophilus u. c. consularis dixit: Siluano communicas; $Zenophilus ἃ. c. consularis dixit: Cur ergo → Zenophilus u. c. consularis dixit: Cur ergo; i0Scire → scire; ^" Zenophilus ἃ. c. consularis Nundinario → Zenophilus u. c. consularis Nundinario; Negat se Victor Scire → Negat se Victor scire; $ Victor respondit: Fugeram → Victor respondit: Fugeram; 20se habere; tune Victor → se habere; tunc Victor; «cum ego uenissem → cum ego uenissem.

Topics: Church office, Persecution, Scripture and canon

Cite (SBL): Act. 1 (Gebhardt, 187; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/fathers/gesta-apud-zenophilum/0/#p-1). (abbreviation not yet checked)

BibTeX · RIS (whole work; this passage's key: sophiascriptura-gesta-apud-zenophilum-1) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the original (Gebhardt, Acta martyrum selecta, 1902, or Knopf, Ausgewählte Märtyrerakten, 1913; new OCR, slips corrected as logged); compared afterwards with ANF where it has the text, otherwise re-read against the original.

Chapter 2

2Gebhardt, 188

Nundinarius diaconus dixit: Legantur acta. Zenophilus u. c. consularis dixit: Legantur. et dedit Nundinarius et exceptor recitauit: »Diocletiano VIII et Maximiano VII consulibus; XIIII kalendas Iunias, ex actis Munati Felicis flaminis perpetui, curatoris coloniae Cirtensium. Cum uentum esset ad domum in qua Christiani conueniebant, Felix flamen perpetuus curator Paulo episcopo dixit: Proferte scripturas legis et si quid aliud hic habetis, ut praeceptum est, ut iussioni parere possitis. Paulus episcopus dixit: Scripturas lectores habent, sed nos quod hic habemus damus. Felix flamen perpetuus curator Paulo episcopo dixit: Ostende lectores aut mitte ad illos. Paulus episcopus dixit: Omnes cognoscitis. Felix (flamen perpetuus) curator reipublicae dixit: Non eos nouimus. Paulus episcopus dixit: Nouit eos officium publicum, id est Edusius et Iunius exceptores. Felix flamen perpetuus curator reipublicae dixit: Manente ratione de lectoribus, quos demonstrabit officium, uos quod habetis date. sedente Paulo episcopo, Montano et Victore Deusatelio et Memorio presbyteris, adstante Marte cum Helio diaconis, Marcuclio Catullino Siluano et Caroso subdiaconis, Ianuario Meraclo Fructuoso Miggine Saturnino Victore et ceteris fossoribus, contra scribente Victore Aufidi in breui sic: calices duo aurei, item calices sex argentei, urceola sex argentea, cucumellum argenteum, lucernas argenteas septem, cereofala duo, candelas breues aeneas cum lucernis suis septem, item lucernas aeneas undecim cum catenis suis, tunicas muliebres LXXXII, mafortea XXXVIII, tunicas uiriles XVI, caligas uiriles paria XIII, caligas muliebres paria XLVII, coplas rusticanas XVIIII. Felix flamen perpetuus curator reipublicae Marcuclio Siluano et Caroso fossoribus dixit: Proferte hoc quod habetis. Siluanus et Carosus dixerunt: Quod hic fuit, totum hoc eiecimus. Felix flamen perpetuus curator reipublicae Marcuclio Siluano et Caroso dixit: Responsio uestra actis haeret. postea quam in bibliothecis inuenta sunt [ibi] armaria inania, ibi protulit Siluanus capitulatam argenteam et lucernam argenteam, quod diceret se post orcam eas inuenisse. Victor Aufidi Siluano dixit: Mortuus fueras si non illas inuenisses. Felix flamen perpetuus curator reipublicae Siluano dixit: Quaere diligentius, ne quid hic remanserit. Siluanus dixit: Nihil remansit, totum hoc eiecimus. et cum apertum esset triclinium, inuenta sunt ibi dolia IIII et orcas VI. Felix flamen perpetuus curator reipublicae dixit: Proferte scripturas quas habetis, ut praeceptis imperatorum et iussioni parere possimus. Catullinus protulit codicem unum pernimium maiorem. Felix flamen perpetuus curator reipublicae Marcuclio et Siluano dixit: Quare unum tantummodo codicem dedistis? proferte scripturas quas habetis. Catullinus et Marcuclius dixerunt: Plus non habemus, quia subdiacones sumus, sed lectores habent codices. Felix flamen perpetuus curator reipublicae Marcuclio et Catullino dixit: Demonstrate lectores. Marcuclius et Catullinus dixerunt: Non scimus ubi maneant. Felix flamen perpetuus curator reipublicae Catullino et Marcuclio dixit: Si ubi maneant non nostis, nomina eorum dicite. Catullinus et Marcuclius dixerunt: Nos non sumus proditores; ecce sumus, iube nos occidi. Felix flamen perpetuus curator reipublicae dixit: Recipiantur. et cum uentum esset ad domum Eugenii, Felix flamen perpetuus curator reipublicae Eugenio dixit: Profer scripturas quas habes, ut praecepto parere possis. et protulit codices quattuor. Felix flamen perpetuus curator reipublicae Siluano et Caroso dixit: Demonstrate ceteros lectores. Siluanus et Carosus dixerunt: Iam dixit episcopus quia Edusius et Iunius exceptores omnes nouerunt; ipsi tibi demonstrent ad domus eorum. Edusius et Iunius exceptores dixerunt: Nos eos demonstramus, domine. et cum uentum fuisset ad domum Felicis sarsoris, protulit codices quinque; et cum uentum esset ad domum Victorini, protulit codices octo; et cum uentum fuisset ad domum Proiecti, protulit codices V maiores et minores II. et cum ad grammatici domum uentum fuisset, Felix flamen perpetuus curator Victori grammatico dixit: Profer scripturas quas habes, ut praecepto parere possis. Victor grammaticus obtulit codices II et quiniones quattuor. Felix flamen perpetuus curator (reipublicae) Victori dixit: Profer scripturas; plus habes. Victor grammaticus dixit: Si plus habuissem, dedissem. et cum uentum fuisset ad domum Eutici Caesariensis, Felix flamen perpetuus curator (reipublicae) Euticio dixit: Profer scripturas quas habes, ut praecepto parere possis. Euticius dixit: Non habeo. Felix flamen perpetuus curator (reipublicae) Euticio dixit: Professio tua actis haeret. et cum uentum fuisset ad domum Coddeonis, protulit uxor eius codices sex. Felix flamen perpetuus curator reipublicae dixit: Quaere ne plus habeatis, profer. mulier respondit: Non habeo. Felix flamen perpetuus curator reipublicae Boui seruo publico dixit: Intra et quaere ne plus habeat. seruus publicus dixit: Quaesiui et non inueni. Felix flamen perpetuus curator reipublicae Victorino Siluano et Caroso dixit: Si quid minus factum fuerit, uos contingit periculum.«

Nundinarius the deacon said: “Let the records be read.” Zenophilus v.c., consularis, said: “Let them be read.” And Nundinarius handed them over and the clerk read out: “In the consulship of Diocletian for the eighth time and Maximian for the seventh, on the fourteenth day before the Kalends of June, from the records of Munatius Felix, flamen for life, curator of the colony of Cirta. When they had come to the house in which the Christians used to meet, Felix, flamen for life, curator, said to Bishop Paul: Bring out the scriptures of the law and anything else you have here, as has been ordered, so that you may obey the command. Bishop Paul said: The readers have the scriptures; but what we have here we give. Felix, flamen for life, curator, said to Bishop Paul: Point out the readers or send for them. Bishop Paul said: You all know them. Felix (flamen for life), curator of the commonwealth, said: We do not know them. Bishop Paul said: The public office knows them, that is, the clerks Edusius and Junius. Felix, flamen for life, curator of the commonwealth, said: Leaving aside the matter of the readers, whom the office will point out, give what you have. With Bishop Paul seated, and Montanus, Victor of Deusatelium, and Memorius, presbyters; with Mars and Helius, deacons, standing by; Marcuclius, Catullinus, Silvanus, and Carosus, subdeacons; Januarius, Meraclus, Fructuosus, Miggin, Saturninus, Victor, and the other gravediggers; Victor son of Aufidius writing opposite in a short list, thus: two gold cups; also six silver cups; six silver jugs; a silver kettle; seven silver lamps; two torches; seven short bronze candlesticks with their lamps; also eleven bronze lamps with their chains; 82 women's tunics; 38 veils; 16 men's tunics; 13 pairs of men's shoes; 47 pairs of women's shoes; 19 peasants' clasps. Felix, flamen for life, curator of the commonwealth, said to Marcuclius, Silvanus, and Carosus, the gravediggers: Bring out what you have. Silvanus and Carosus said: What was here we have thrown out completely. Felix, flamen for life, curator of the commonwealth, said to Marcuclius, Silvanus, and Carosus: Your answer is fixed in the record. After the cupboards in the library had been found empty, Silvanus then brought out a silver box and a silver lamp, which he said he had found behind a jar. Victor son of Aufidius said to Silvanus: You would have been a dead man if you had not found them. Felix, flamen for life, curator of the commonwealth, said to Silvanus: Search more carefully, in case anything has been left here. Silvanus said: Nothing has been left; we have thrown everything out. And when the dining room was opened, four casks and six jars were found there. Felix, flamen for life, curator of the commonwealth, said: Bring out the scriptures you have, so that we may obey the precepts and command of the emperors. Catullinus brought out one very large codex. Felix, flamen for life, curator of the commonwealth, said to Marcuclius and Silvanus: Why have you given only one codex? Bring out the scriptures you have. Catullinus and Marcuclius said: We have no more, because we are subdeacons; but the readers have the codices. Felix, flamen for life, curator of the commonwealth, said to Marcuclius and Catullinus: Point out the readers. Marcuclius and Catullinus said: We do not know where they live. Felix, flamen for life, curator of the commonwealth, said to Catullinus and Marcuclius: If you do not know where they live, tell their names. Catullinus and Marcuclius said: We are not betrayers; here we are; order us to be killed. Felix, flamen for life, curator of the commonwealth, said: Let them be taken into custody. And when they had come to the house of Eugenius, Felix, flamen for life, curator of the commonwealth, said to Eugenius: Bring out the scriptures you have, so that you may obey the command. And he brought out four codices. Felix, flamen for life, curator of the commonwealth, said to Silvanus and Carosus: Point out the other readers. Silvanus and Carosus said: The bishop has already said that the clerks Edusius and Junius know them all; let them show you their houses. The clerks Edusius and Junius said: We will show them, sir. And when they had come to the house of Felix the tailor, he brought out five codices; and when they had come to the house of Victorinus, he brought out eight codices; and when they had come to the house of Projectus, he brought out five large codices and two small. And when they had come to the house of the grammarian, Felix, flamen for life, curator, said to Victor the grammarian: Bring out the scriptures you have, so that you may obey the command. Victor the grammarian offered two codices and four quires. Felix, flamen for life, curator (of the commonwealth), said to Victor: Bring out the scriptures; you have more. Victor the grammarian said: If I had had more, I would have given them. And when they had come to the house of Euticius of Caesarea, Felix, flamen for life, curator (of the commonwealth), said to Euticius: Bring out the scriptures you have, so that you may obey the command. Euticius said: I have none. Felix, flamen for life, curator (of the commonwealth), said to Euticius: Your statement is fixed in the record. And when they had come to the house of Coddeo, his wife brought out six codices. Felix, flamen for life, curator of the commonwealth, said: Look in case you have more; bring them out. The woman answered: I have none. Felix, flamen for life, curator of the commonwealth, said to Bovis the public slave: Go in and look in case she has more. The public slave said: I looked and found none. Felix, flamen for life, curator of the commonwealth, said to Victorinus, Silvanus, and Carosus: If anything has been left undone, the danger falls on you.”

Textual problem in this passage: see the notes.

Notes and citation

Summary: The record of the search of the church at Cirta in 303 is read: the church's goods and the codices handed over.

  • The date of the search is 19 May 303. Gravediggers (fossores) formed a minor order of the clergy. “Peasants' clasps” (coplas rusticanas) and “silver box” (capitulatam) are uncertain renderings. The editor deletes “there” (ibi) before “the cupboards.” Words in parentheses are the editor's supplements.

Notes on the original text

  • Digital text corrected (OCR slip; OCR slip; section numeral; OCR slips; line number inside a word; OCR slip; line number inside a word; the editor's apparatus leaked into the text at the page break; section numeral; section numeral garbled; section numeral misread; section numeral; line number; section numeral; split word; section numeral; stray mark; section numerals; OCR slip; split numeral; split word; stray mark; stray mark; OCR slip): Legantur aeta. Zenophilus u ὁ. consularis → Legantur acta. Zenophilus u. c. consularis; ? » Diocletiano → »Diocletiano; ? Cum uentum esset. ad domum → Cum uentum esset ad domum; ? Felix (flamen perpetuus) curator reipublicae dixit: Non eos → Felix (flamen perpetuus) curator reipublicae dixit: Non eos; offieium publicum → officium publicum; " sedente Paulo → sedente Paulo; Fruetuoso → Fructuoso; sceribente Vietore Aufidi in breui sie: → scribente Victore Aufidi in breui sic:; cucu- - mellum → cucumellum; cere- ofala → cereofala; catenis Suis → catenis suis; LX XXII → LXXXII; Marcuelio Siluano et Caroso fossoribus → Marcuclio Siluano et Caroso fossoribus; ? Felix flamen perpe5tuus → Felix flamen perpetuus; eapitulatam → capitulatam; Vietor Aufidi Siluano → Victor Aufidi Siluano; ??Felix flamen perpetuus curator reipublicae Siluano dixit: Quaere → Felix flamen perpetuus curator reipublicae Siluano dixit: Quaere; ne quid hie remanserit → ne quid hic remanserit; Nihil] remansit, totum hoec → Nihil remansit, totum hoc; dolia ITII → dolia IIII; Proferte seripturas quas habetis, ut praeceptis → Proferte scripturas quas habetis, ut praeceptis; possimus. — Catullinus → possimus. Catullinus; !? Felix flamen perpetuus curator reipublicae Marcuclio et Siluano → Felix flamen perpetuus curator reipublicae Marcuclio et Siluano; cu2?5rator reipublicae Mareuclio et Catullino → curator reipublicae Marcuclio et Catullino; Mareuclius et Catullinus dixerunt: Non scimus → Marcuclius et Catullinus dixerunt: Non scimus; !* Felix flamen perpetuus curator reipublicae Catullino → Felix flamen perpetuus curator reipublicae Catullino; Cas0tullinus et Mareuclius dixerunt: Nos non sumus ibi 1? eiecit Zi. 8.8. capitulata argentea et lucerna argentea proditores → Catullinus et Marcuclius dixerunt: Nos non sumus proditores; Felix flumen → Felix flamen; !6et cum → et cum; "Felix flamen perpetuus curator reipublicae Siluano et Caroso dixit: Demonstrate → Felix flamen perpetuus curator reipublicae Siluano et Caroso dixit: Demonstrate; 18et cum uentum → et cum uentum; minores IL. !?et cum → minores II. et cum; Ὁ Felix flamen → Felix flamen; ?!et eum uentum fuisset ad domum Eutici Caesariensis, ? Felix → et cum uentum fuisset ad domum Eutici Caesariensis, Felix; HEuticio → Euticio; *??Felix → Felix; ?*Felix flamen perpetuus curator rei- publicae Boui → Felix flamen perpetuus curator reipublicae Boui; 25. Felix flamen → Felix flamen.

Topics: Scripture and canon, Persecution, Church office

Cite (SBL): Act. 2 (Gebhardt, 188; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/fathers/gesta-apud-zenophilum/0/#p-2). (abbreviation not yet checked)

BibTeX · RIS (whole work; this passage's key: sophiascriptura-gesta-apud-zenophilum-2) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the original (Gebhardt, Acta martyrum selecta, 1902, or Knopf, Ausgewählte Märtyrerakten, 1913; new OCR, slips corrected as logged); compared afterwards with ANF where it has the text, otherwise re-read against the original.

Chapter 3

3Gebhardt, 192

Quibus lectis Zenophilus ἃ. c. consularis Victori dixit: Confitere simpliciter. Victor respondit: Non fui praesens. Nundinarius diaconus dixit: Legamus epistulas episcoporum factas a Forte. et legitur a Nundinario diacono: »Testis est Christus et angeli eius quoniam tradiderunt quibus communicastis, id est Siluanus a Cirta traditor est et fur rerum pauperum; quod omnes uos episcopi, presbyteri, diacones, seniores scitis de quadringentis follibus Lucillae clarissimae feminae, pro quo uobis coniurastis, ut fieret Maiorinus episcopus, et inde factum est schisma. nam et Victor fullo uestri praesentia et populi dedit folles uiginti, ut factus esset presbyter, quod scit Christus et angeli eius.«

When these had been read, Zenophilus v.c., consularis, said to Victor: “Confess plainly.” Victor answered: “I was not present.” Nundinarius the deacon said: “Let us read the letters of the bishops written by Fortis.” And Nundinarius the deacon read out: “Christ and his angels are witness that those with whom you have communicated are traditores: that is, Silvanus of Cirta is a traditor and a thief of the property of the poor; which all of you, bishops, presbyters, deacons, and elders, know, concerning the four hundred folles of Lucilla, a woman of senatorial rank, for which you conspired together that Majorinus should be made bishop; and from that the schism arose. For Victor the fuller also, in your presence and that of the people, gave twenty folles to be made presbyter; which Christ and his angels know.”

Notes and citation

Summary: A statement accusing Silvanus of being a traditor and of simony is read.

  • Lucilla was a wealthy Carthaginian lady hostile to Caecilian; the follis was a bag of coins. Majorinus was the first rival bishop of Carthage, set up against Caecilian.

Notes on the original text

  • Digital text corrected (OCR garble; stray marks; line number in the text): et legitur 104 Nundinario diacono: ^ »TTestis → et legitur a Nundinario diacono: »Testis; i5Lucillae → Lucillae.

Topics: Church office

Cite (SBL): Act. 3 (Gebhardt, 192; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/fathers/gesta-apud-zenophilum/0/#p-3). (abbreviation not yet checked)

BibTeX · RIS (whole work; this passage's key: sophiascriptura-gesta-apud-zenophilum-3) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the original (Gebhardt, Acta martyrum selecta, 1902, or Knopf, Ausgewählte Märtyrerakten, 1913; new OCR, slips corrected as logged); compared afterwards with ANF where it has the text, otherwise re-read against the original.

Chapter 4

4Gebhardt, 192

Et recitatum est exemplum epistulae: »Purpurius episcopus Siluano coepiscopo in domino salutem. Venit ad me Nundinarius diaconus filius noster et petiit has litteras deprecatorias a me ad te, sanctissime, dirigerem, ut, si fieri posset, pax inter te et ipsum sit. hoc enim uolo fieri, ut nemo sciat quid inter nos agatur, si uolueris scripto tuo, ut et ego solus ibi in re praesenti ueniam et dissensionem ipsam de inter uos amputem. manu sua enim mihi tradidit libellum rei gestae, pro qua causa tuo praecepto fuerit lapidatus. non est uerum ut pater castiget filium contra ueritatem, et scio quia uera sunt quae in libello mihi tradito sunt conscripta. quaere remedium, quo modo poterit ibi malignitas ista extingui antequam flamma exsurgat, quae post demum extingui non poterit sine sanguine spiritali. adhibete conclericos et seniores plebis ecclesiasticos uiros, et inquirant diligenter quae sint istae dissensiones, ut ea quae fiunt secundum fidei praecepta fiant. non declinabis ad dexteram uel ad sinistram, libenter autem aurem conmodare nolis malis instructoribus, qui nolunt pacem. omnes nos occiditis.« et alia manu: »uale.«

And a copy of a letter was read out: “Bishop Purpurius to Silvanus, his fellow-bishop, greeting in the Lord. Nundinarius the deacon, our son, came to me and asked me to send you this letter of entreaty, most holy one, so that, if it could be, there might be peace between you and him. For I want this done in such a way that no one knows what passes between us, if you are willing in writing, so that I alone may come there in person and cut away this dissension between you. For he handed me with his own hand a written account of the affair, the cause for which he was stoned on your order. It is not right that a father should chastise his son against the truth, and I know that what is written in the account handed to me is true. Seek a remedy, how this malice can be extinguished there before the flame rises up, which afterwards could not be put out without spiritual bloodshed. Call in your fellow clergy and the elders of the people, men of the church, and let them inquire carefully what these dissensions are, so that what is done may be done according to the precepts of the faith. You will not turn aside to the right or to the left; and do not readily lend your ear to evil advisers who do not want peace. You are killing us all.” And in another hand: “Farewell.”

Deut 5:32 (allusion, medium confidence) · Prov 4:27 (echo, low confidence)

Notes and citation

Summary: Bishop Purpurius's letter to Silvanus urging secret reconciliation with Nundinarius.

  • Purpurius was bishop of Limata. For not turning aside to right or left cf. Deut 5:32; Prov 4:27.

Notes on the original text

  • Digital text corrected (OCR slip; OCR slips; stray letters; line number and section numeral; split word): Bt recitatum → Et recitatum; 2» Sit. ? hoc enim → sit. hoc enim; 3)lapidatus. ?non est → lapidatus. non est; an. tequam → antequam; oeciditis.« οὐ oa manu: »uale.« sc → occiditis.« et alia manu: »uale.«.

Topics: Church office

Cite (SBL): Act. 4 (Gebhardt, 192; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/fathers/gesta-apud-zenophilum/0/#p-4). (abbreviation not yet checked)

BibTeX · RIS (whole work; this passage's key: sophiascriptura-gesta-apud-zenophilum-4) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the original (Gebhardt, Acta martyrum selecta, 1902, or Knopf, Ausgewählte Märtyrerakten, 1913; new OCR, slips corrected as logged); compared afterwards with ANF where it has the text, otherwise re-read against the original.

Chapter 5

5Gebhardt, 192

Item exemplum epistulae: »(Purpurius episcopus) clericis et senioribus Cirtensium in domino aeternam salutem. Clamat Moyses (ad? omnem senatum filiorum Israel, dixitque ilis quae dominus jubeat fieri; sine consilio seniorum nihil agebatur. itaque et uos, carissimi, quos scio omnem sapientiam caelestem et spiritalem habere, omni uestra uirtute cognoscite quae sit dissensio haec, et perducite ad pacem. dicit enim Nundinarius diaconus quod nihil uos lateat unde haec dissensio est inter carissimum nostrum Siluanum et ipsum. tradidit enim mihi libellum in quo omnia sunt conscripta; dixit enim et uos non latere. ego scio quia auris non est. bonum quaerite remedium quomodo extinguatur haec res sine periculo animae uestrae, ne subito, cum personam accipitis, in iudicio ueniatis. iustum iudicium inter partes iudicate secundum grauitatem uestram et iustitiam. cauete uobis ne declinetis in dexteram neque in sinistram. dei res agitur, qui scrutatur cogitationes singulorum. elaborate, nemo sciat quae sit coniuratio haec. uestra sunt quae libello continentur; non est bonum. dicit enim dominus: Ex ore tuo condemnaberis et ex ore tuo iustificaberis.«

Likewise a copy of a letter: “(Bishop Purpurius) to the clergy and elders of Cirta, eternal greeting in the Lord. Moses cries out to the whole senate of the sons of Israel and told them what the Lord commanded to be done; without the counsel of the elders nothing was done. So you too, dearest ones, who I know have all heavenly and spiritual wisdom, find out with all your strength what this dissension is, and bring it to peace. For Nundinarius the deacon says that nothing is hidden from you as to why this dissension exists between our dearest Silvanus and himself. For he handed me a written account in which everything is set down; for he said that it is not hidden from you either. I know that … is not good. Seek a remedy, how this affair may be extinguished without danger to your souls, lest suddenly, by showing partiality, you come into judgment. Judge a just judgment between the parties according to your gravity and justice. Take care not to turn aside to the right or to the left. It is the cause of God that is at stake, who searches the thoughts of each. Take pains that no one knows what this conspiracy is. What is contained in the account concerns you; it is not good. For the Lord says: By your mouth you will be condemned, and by your mouth you will be justified.”

Textual problem in this passage: see the notes.

Num 11:16 (echo, low confidence) · Deut 1:17 (allusion, medium confidence) · Matt 12:37 (quotation, high confidence)

Notes and citation

Summary: Purpurius's letter to the clergy and elders of Cirta urging them to settle the dispute quietly.

  • The clause rendered “I know that … is not good” is corrupt. Cf. Num 11:16; Deut 1:17; Prov 4:27; Matt 12:37.

Notes on the original text

  • Digital text corrected (OCR slip; OCR slips; section numerals; chapter numeral; line number in the text; line number inside a hyphenated word; running foot in the text; section numeral garbled; split word; stray mark; stray mark): V. Item exemplum → Item exemplum; »(Purpurius episcopus) clerieis → »(Purpurius episcopus) clericis; ? Clamat → Clamat; eognoseite quae sit dissensio haeo, et perducite ad ? pacem. ? dicit → cognoscite quae sit dissensio haec, et perducite ad pacem. dicit; inter. carissimum → inter carissimum; *ego scio → ego scio; non est.25 bonum → non est. bonum; ? iustum iudicium → iustum iudicium; secundum, grauitatem → secundum grauitatem; sinistram.' dei res → sinistram. dei res; scrutatur - Acta martyrum selecta. cogitationes → scrutatur cogitationes; con- tinentur; non.est → continentur; non est; iusti5 ficaberis → iustificaberis.

Topics: Church office

Cite (SBL): Act. 5 (Gebhardt, 192; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/fathers/gesta-apud-zenophilum/0/#p-5). (abbreviation not yet checked)

BibTeX · RIS (whole work; this passage's key: sophiascriptura-gesta-apud-zenophilum-5) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the original (Gebhardt, Acta martyrum selecta, 1902, or Knopf, Ausgewählte Märtyrerakten, 1913; new OCR, slips corrected as logged); compared afterwards with ANF where it has the text, otherwise re-read against the original.

Chapter 6

6Gebhardt, 194

Item alia recitata: »(Siluano) fratri carissimo Fortis in domino aeternam salutem. Venit ad me filius noster Nundinarius diaconus et retulit ea quae inter te et illum contigerint ut per maliuoli intercessum, qui uult animas iustorum a uia ueritatis auertere, cum haec audirem, mente defectus sum quod talis dissensio inter uos uenit. dei enim sacerdos ut ad hoc ueniat quod non nobis expediat, (non) fiat. nunc ergo petite eum ut, quod potest, cum ipso pax domini saluatoris Christi sit, non ad publicum ueniamus et a gentibus damnemur. scriptum est enim: Videte ne dum mordetis et causamini inuicem, ab inuicem consumamini. ergo peto dominum ut tollatur de medio nostrum hoc scandalum, ut possit res dei cum gratiarum actione celebrari, domino dicente: Pacem meam do uobis, pacem meam relinquo uobis. quae pax poterit esse ubi dissensio est, aemulationes sunt? nam cum ego a milite essem separatus et in illo uenissem cum iniuria tali, deo conmendaui animam meam et remisi tibi, quia deus uidet mentes hominum et (cor) eorum, siue a te ad illos perductus sum. sed deus nos liberauit et tecum seruimus. ergo sicuti dimissum est nobis, et uos reconciliamini paci, ut in nomine Christi possimus cum gaudio pacem celebrare. nemo sciat.«

Another was likewise read out: “To (Silvanus) his dearest brother, Fortis, eternal greeting in the Lord. Our son Nundinarius the deacon came to me and told me what had happened between you and him through the intervention of the malicious one, who wishes to turn the souls of the righteous from the way of truth. When I heard it, I was faint at heart that such a dissension has come between you. For (let it not) happen that a priest of God should come to what is not to our advantage. Now therefore ask him, so that, as far as possible, the peace of the Lord, the Savior Christ, may be with him, and we may not come before the public and be condemned by the Gentiles. For it is written: Take care that, while you bite and accuse one another, you are not consumed by one another. Therefore I ask the Lord that this scandal may be taken from our midst, so that the work of God may be celebrated with thanksgiving, as the Lord says: My peace I give you, my peace I leave with you. What peace can there be where there is dissension and rivalry? For when I had been separated by a soldier and had come there with such injury, I commended my soul to God and forgave you, because God sees the minds and (the hearts) of men, whether I was brought to them by you. But God has set us free, and we serve with you. So, as it has been forgiven us, you too be reconciled to peace, so that in the name of Christ we may celebrate peace with joy. Let no one know.”

Gal 5:15 (quotation, high confidence) · John 14:27 (quotation, high confidence)

Notes and citation

Summary: Bishop Fortis's letter to Silvanus urging reconciliation before the matter becomes public.

  • Gal 5:15; John 14:27. Words in parentheses are the editor's supplements.

Notes on the original text

  • Digital text corrected (OCR slip; line number in the word; section numeral garbled): fatri carissimo → fratri carissimo; 10intercessum → intercessum; ? nunc ergo → nunc ergo; eum ipso pax → cum ipso pax; seandalum → scandalum; ^ ergo peto → ergo peto; essem * separatus → essem separatus; ἃ te ad illos → a te ad illos; $ sed deus → sed deus; αὖ in nomine → ut in nomine.

Topics: Church office

Cite (SBL): Act. 6 (Gebhardt, 194; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/fathers/gesta-apud-zenophilum/0/#p-6). (abbreviation not yet checked)

BibTeX · RIS (whole work; this passage's key: sophiascriptura-gesta-apud-zenophilum-6) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the original (Gebhardt, Acta martyrum selecta, 1902, or Knopf, Ausgewählte Märtyrerakten, 1913; new OCR, slips corrected as logged); compared afterwards with ANF where it has the text, otherwise re-read against the original.

Chapter 7

7Gebhardt, 195

(Item alia recitata): Fratribus et filiis, clero et senioribus Fortis in domino aeternam salutem. Venit ad me filius meus Nundinarius diaconus uester et retulit de ea quae contra uos sunt gesta. nec non utique a uobis debuit conponi, ne uentum esset ut talem insaniam passi a quibus lapidarentur pro ueritate, quod et uos et nos scimus, sicuti nobis retulistis. et scriptum est: Non est sapiens quisquam inter uos, qui possit iudicare inter fratres? sed et frater cum fratre iudicatur, sed apud infideles, sicuti uos cum in iudicio non intenditis. si ad hoc exitum est, ut gentibus demus tale exemplum, ut qui per nos deo credebant, ipsi nobis maledicant, cum ad publicum peruenimus? ergo ne ad hoc ueniatur, uos, qui spiritales estis, facite ut nemo sciat, ut cum pace pascha celebremus et hortemini eos paci reconciliari et dissensio non sit, ne, cum ad publicum uentum fuerit, incipiatis et uos periclitari, si hoc factum fuerit, et postea uobis inputetis. dabitis quam plurime tu, possessor Donti presbyter, singuli Valeri et Victor, qui omnia scitis acta, date operam ut pax sit uobiscum.«

(Another was likewise read out): “To the brothers and sons, the clergy and elders, Fortis, eternal greeting in the Lord. Your deacon Nundinarius, my son, came to me and told of what has been done against you. It ought certainly to have been settled by you, so that it would not have come to this, that you suffered such madness from those by whom men were stoned for the truth—which both you and we know, as you told us. And it is written: Is there no wise man among you who can judge between brothers? But brother goes to law against brother, and that before unbelievers, as you do when you do not … in judgment. Has it come to this, that we give such an example to the Gentiles, that those who believed in God through us curse us when we come before the public? So, lest it come to this, you who are spiritual, see to it that no one knows, so that we may celebrate Easter in peace; and urge them to be reconciled to peace, and let there be no dissension, lest, when it comes before the public, you too begin to be in danger, if this happens, and afterwards blame yourselves. You will give, as fully as you can—you, landowner Dontius the presbyter, and each of you, Valerius and Victor, who know all that was done—take care that there be peace with you.”

Textual problem in this passage: see the notes.

1 Cor 6:5 (quotation, high confidence)

Notes and citation

Summary: Fortis's letter to the clergy and elders of Cirta urging them to settle the dispute before Easter.

  • 1 Cor 6:5–6. The clause after “as you do when you” is corrupt (Gebhardt reports a conjecture, “as you now contend in court”), and so is the closing sentence.

Notes on the original text

  • Digital text corrected (OCR slip; section numeral garbled; section numeral; OCR garble; section numeral; OCR slip; section numeral; line number inside a hyphenated word): ? Venit ad me filius meus → Venit ad me filius meus; ?nec non utique → nec non utique; scimus, Sicuti nobis → scimus, sicuti nobis; *et scriptum est: Non est Sapiens → et scriptum est: Non est sapiens; ὅ 510 ad hoc exilitum est → si ad hoc exitum est; " dabitis quam plu- 2e rime tu → dabitis quam plurime tu.

Topics: Church office

Cite (SBL): Act. 7 (Gebhardt, 195; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/fathers/gesta-apud-zenophilum/0/#p-7). (abbreviation not yet checked)

BibTeX · RIS (whole work; this passage's key: sophiascriptura-gesta-apud-zenophilum-7) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the original (Gebhardt, Acta martyrum selecta, 1902, or Knopf, Ausgewählte Märtyrerakten, 1913; new OCR, slips corrected as logged); compared afterwards with ANF where it has the text, otherwise re-read against the original.

Chapter 8

8Gebhardt, 195

Item alia recitata: »(Fratri Siluano Sabinus) in domino aeternam salutem. Peruenit ad nos Nundinarius filius tuus, non tantum ad me, sed et ad fratrem nostrum Fortem [fortem et] grauem querelam referens. miror grauitati tuae sic te egisse cum filium tuum, quem tu nutristi et ordinasti. Si enim aedificium terrae structum sit, non additur quid caeleste quod per manum sacerdotis aedificatur? sed non est tibi mirandum, scriptura dicente: Perdam sapientiam sapientium et prudentiam prudentium reprobabo; et iterum dicit: Potius dilexerunt homines tenebras magis quam lucem, sicuti et tu facis. sufficiat uobis omnia scire, super quod et frater noster Fortis tibi scripsit. nunc petierim de caritate tua, frater benignissime, ut subpleas dictum Esaiae prophetae: Expellite malignitatem de animis uestris et uenite disputemus, dicit dominus; et iterum: Proicite malum de medio uestrum. sic et tu fac. subiuga et auerte seditionem (eorum) qui noluerunt esse pacem inter te et filium tuum. sed filius tuus Nundinarius in pace tecum pascha celebret, ne res ad publicum ueniat praeterea iam omnibus nobis nota. rogauerim te, frater benignissime, mediocritatis meae conpleas petitionem. nemo sciat.«

Another was likewise read out: “(To brother Silvanus, Sabinus) eternal greeting in the Lord. Nundinarius your son has come to us—not only to me but also to our brother Fortis—bringing a serious complaint. I am surprised at your gravity, that you have acted so toward your son, whom you yourself brought up and ordained. For if a building of earth is put up, is nothing heavenly added that is built by the hand of a priest? But you need not wonder, since Scripture says: I will destroy the wisdom of the wise, and the prudence of the prudent I will reject; and again it says: Men loved darkness rather than light—as you too are doing. Let it be enough for you to know everything, about which our brother Fortis also wrote to you. Now I would ask your charity, most kind brother, to fulfill the saying of Isaiah the prophet: Put away wickedness from your souls, and come, let us reason together, says the Lord; and again: Cast out the evil from among you. Do so yourself as well. Subdue and turn aside the sedition (of those) who did not want there to be peace between you and your son. Let your son Nundinarius celebrate Easter in peace with you, lest the matter come before the public, since it is already known to all of us. I would ask you, most kind brother, to grant the petition of my lowliness. Let no one know.”

Textual problem in this passage: see the notes.

1 Cor 1:19 (quotation, high confidence) · John 3:19 (quotation, high confidence) · Isa 1:16 (allusion, high confidence) · Isa 1:18 (quotation, high confidence) · 1 Cor 5:13 (quotation, high confidence)

Notes and citation

Summary: Bishop Sabinus's letter to Silvanus urging peace with Nundinarius.

  • 1 Cor 1:19 (Isa 29:14); John 3:19; Isa 1:16–18; 1 Cor 5:13 (Deut 17:7). The editor deletes a repeated word in the opening (“[Fortis and]”).

Notes on the original text

  • Digital text corrected (OCR slip; line number inside a word; section numeral; section numeral garbled; stray marks; the editor's apparatus leaked into the text at the page break): ? miror → miror; ordinasti. 6,55. 11s. uos nune in iudicio contenditis D. Donati Si enim → ordinasti. Si enim; *sed non est → sed non est; pruden5tiam → prudentiam; tibi Scripsit → tibi scripsit; be1)pignissime → benignissime; dietum Esaiae → dictum Esaiae; 9subiuga → subiuga; filum tuum. sed → filium tuum. sed; paseha → pascha; "rogauerim → rogauerim; sciat.«:: → sciat.«.

Topics: Church office

Cite (SBL): Act. 8 (Gebhardt, 195; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/fathers/gesta-apud-zenophilum/0/#p-8). (abbreviation not yet checked)

BibTeX · RIS (whole work; this passage's key: sophiascriptura-gesta-apud-zenophilum-8) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the original (Gebhardt, Acta martyrum selecta, 1902, or Knopf, Ausgewählte Märtyrerakten, 1913; new OCR, slips corrected as logged); compared afterwards with ANF where it has the text, otherwise re-read against the original.

Chapter 9

9Gebhardt, 196

Item alia recitata: »Fratri Forti Sabinus in domino aeternam salutem. Quae sit caritas, iuxta omnes collegas certus sum peculiariter; tamen secundum dei uoluntatem, qui dixit: Quosdam diligo super animam meam, Siluanum te coluisse certus sum. quare non dubitaui haec scripta ad te dare, quia scripta tua ad eum facta dari feci propter nomen Nundinari et qui inpigre agit semper res dei impetu procedit. ne praetendas excusationem. occupatio namque nos diebus istis stringit et incunctanter commouet circa haec usque ante diem solemnissimum paschae, ut per te fiat pinguissima pax, ut digni coheredes Christi inueniamur, qui dixit: Pacem meam do uobis, pacem meam relinquo uobis; et iterum peto ut facias.« et alia manu: »opto te in domino bene ualere et nostri memorem esse. uale. sed rogo te, nemo sciat.«

Another was likewise read out: “To brother Fortis, Sabinus, eternal greeting in the Lord. What charity there is between us, I am sure, especially among all our colleagues; yet according to the will of God, who said: Some I love above my own soul, I am sure that you have held Silvanus in high regard. Therefore I did not hesitate to give you this writing, because I had your letter to him delivered for the sake of Nundinarius; and whoever acts energetically always goes forward with zeal in the affairs of God. Do not offer an excuse. For business presses us in these days and urges us on without delay about these matters until the most solemn day of Easter, so that through you the richest peace may be made, that we may be found worthy co-heirs of Christ, who said: My peace I give you, my peace I leave with you; and again I ask you to do it.” And in another hand: “I wish you well in the Lord and that you remember us. Farewell. But I ask you, let no one know.”

John 14:27 (quotation, high confidence) · Rom 8:17 (echo, low confidence)

Notes and citation

Summary: Sabinus's letter to Fortis asking him to make peace before Easter.

  • “Some I love above my own soul”: cf. Did. 2.7. John 14:27; Rom 8:17.

Notes on the original text

  • Digital text corrected (line number inside a hyphenated word; section numeral garbled; section numeral; OCR slip; split word; OCR slip; section numeral): ?Quae sit → Quae sit; di- ?95ligo → diligo; ?quare non → quare non; ex- eusationem. * occupatio → excusationem. occupatio; ὅ οἱ alia manu → et alia manu.

Extrabiblical texts: Did. 2.7 (Didache; allusion)

Topics: Church office

Cite (SBL): Act. 9 (Gebhardt, 196; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/fathers/gesta-apud-zenophilum/0/#p-9). (abbreviation not yet checked)

BibTeX · RIS (whole work; this passage's key: sophiascriptura-gesta-apud-zenophilum-9) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the original (Gebhardt, Acta martyrum selecta, 1902, or Knopf, Ausgewählte Märtyrerakten, 1913; new OCR, slips corrected as logged); compared afterwards with ANF where it has the text, otherwise re-read against the original.

Chapter 10

10Gebhardt, 197

Quibus lectis (Zenophilus) u. c. consularis dixit: Actis et litteris quae recitatae sunt, traditorem constat esse Siluanum. et Victori dixit: Simpliciter confitere utrum scias eum aliquid tradidisse. Victor dixit: Tradidit, sed non me praesente. Zenophilus u. c. consularis dixit: Quid administrabat tunc Siluanus in clero? Victor respondit: Sub Paulo episcopo orta est persecutio et Siluanus subdiaconus fuit. Nundinarius diaconus respondit: Quando uentum est illic, ait, ut factus esset episcopus, respondit populus: Alius fiat; exaudi, deus. Zenophilus u. c. consularis dixit: Dictum est a populo: Siluanus traditor? Victor dixit: Ego ipse luctatus sum episcopus. Zenophilus ἃ. c. consularis Victori dixit: Ergo sciebas traditorem? de hoc confitere. Victor respondit: Traditor fuit. Nundinarius diaconus dixit: Vos seniores clamabatis: Exaudi, deus; ciuem nostrum (uolumus), ille traditor est. Zenophilus u. c. consularis Victori dixit: Clamasti ergo cum populo quod traditor esset Siluanus et non deberet fieri episcopus? Victor dixit: Clamaui et ego et populus. nos enim ciuem nostrum petebamus, integrum uirum. Zenophilus ἃ. c. consularis dixit: Qua causa putabatis eum non mereri? Victor dixit: Integrum petebamus et ciuem nostrum. sciebam enim (in) causam imperatorum ad hoc nos esse uenturos, dum enim talibus conmittitur.

When these had been read, (Zenophilus) v.c., consularis, said: “From the records and the letters that have been read, it is established that Silvanus is a traditor.” And he said to Victor: “Confess plainly whether you know that he handed over anything.” Victor said: “He handed over, but not in my presence.” Zenophilus v.c., consularis, said: “What office did Silvanus then hold in the clergy?” Victor answered: “The persecution arose under Bishop Paul, and Silvanus was a subdeacon.” Nundinarius the deacon answered: “When it came to his being made bishop, the people answered: Let another be made; hear us, O God.” Zenophilus v.c., consularis, said: “Was it said by the people: Silvanus is a traditor?” Victor said: “I myself fought against his being bishop.” Zenophilus v.c., consularis, said to Victor: “So you knew him to be a traditor? Confess about this.” Victor answered: “He was a traditor.” Nundinarius the deacon said: “You elders cried out: Hear us, O God; (we want) our own citizen; that man is a traditor.” Zenophilus v.c., consularis, said to Victor: “So you cried out with the people that Silvanus was a traditor and ought not to be made bishop?” Victor said: “I cried out, both I and the people. For we were asking for our own citizen, a man of integrity.” Zenophilus v.c., consularis, said: “For what reason did you think him unworthy?” Victor said: “We were asking for a man of integrity and our own citizen. For I knew that we would come to this, (into) the emperors' court, as long as (the church) is entrusted to such men.”

Textual problem in this passage: see the notes.

Notes and citation

Summary: Victor admits that Silvanus was a traditor and was opposed by the people at his election.

  • The last sentence is incomplete in the manuscript.

Notes on the original text

  • Digital text corrected (OCR slip; OCR slips; section numeral garbled; stray mark; stray marks; the editor's margin leaked into the text): οὐ Vietori dixit → et Victori dixit; ? Victor dixit: Tradidit → Victor dixit: Tradidit; tunc: Siluanus → tunc Siluanus; ? Victor respondit: Sub Paulo → Victor respondit: Sub Paulo; ^ Nundinarius. diaconus → Nundinarius diaconus; luctatus sum episeopus → luctatus sum episcopus; dixit: 9s. Io. 14,27. Qua causa → dixit: Qua causa; (in) eausam → (in) causam.

Topics: Church office

Cite (SBL): Act. 10 (Gebhardt, 197; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/fathers/gesta-apud-zenophilum/0/#p-10). (abbreviation not yet checked)

BibTeX · RIS (whole work; this passage's key: sophiascriptura-gesta-apud-zenophilum-10) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the original (Gebhardt, Acta martyrum selecta, 1902, or Knopf, Ausgewählte Märtyrerakten, 1913; new OCR, slips corrected as logged); compared afterwards with ANF where it has the text, otherwise re-read against the original.

Chapter 11

11Gebhardt, 198

Item inductis et adplicitis Victore Samsurici et Saturnino fossoribus Zenophilus u. c. consularis dixit: Quis uocaris? respondit: Saturninus. ? Zenophilus u. c. consularis dixit: Cuius condicionis es? Saturninus respondit: Fossor. ? Zenophilus u. c. consularis dixit: Siluanum scis esse traditorem? Saturninus dixit: Scio lucernam tradidisse argenteam. Zenophilus u. c. consularis Saturnino dixit: Quid aliud? Saturninus respondit: Aliud nescio, nisi quia depost orcam eam eiecit. et remoto Saturnino Zenophilus ἃ. c. consularis dixit adstanti: Tu quis uocaris? respondit: Victor Samsurici. Zenophilus u. c. consularis dixit: Cuius condicionis es? Victor dixit: Artifex sum. Zenophilus ἃ. c. consularis dixit: Tabulam argenteam quis tradidit? Victor respondit: Non uidi; quod scio, hoc dico. Zenophilus ἃ. c. consularis dixit Victori: Licet iam constiterit ex responsione eorum qui supra sunt interrogati, tamen tu confitere utrum Siluanus traditor sit. Victor dixit: Secundo petato quomodo hoc dimisit, ut duceremur ad Carthaginem, ore ipsius episcopi audiui: Data est mihi lucerna argentea et capitulata argentea, et has tradidi. Zenophilus u. c. consularis Victori Samsurici dixit: A quo audisti? Victor dixit: A Siluano episcopo. Zenophilus ἃ. c. consularis Victori dixit: Ab ipso audisti quod tradidisset? Victor dixit: Ab ipso audiui quod suis manibus tradidisset illas. Zenophilus ἃ. c. consularis dixit: Vbi audisti? Victor dixit: In basilica. Zenophilus ἃ. c. consularis dixit: Apud Constantinam? Victor dixit: Ibi coepit alloqui populum dicens: De quo dicunt me traditorem esse, de lucernam et capitulatam? Zenophilus u. c. consularis Nundinario dixit: Quid aliud putas ex his esse quaerendum? Nundinarius dixit: De cupis fisci, quis illas tulit. Zenophilus u. c. consularis Nundinario dixit: Quas cupas? Nundinarius dixit: In templo Sarapis fuerunt, et tulit illas Purpurius episcopus; acetum quod habuerunt, tulit illum Siluanus episcopus, Dontius presbyter et Lucianus. Zenophilus u. c. consularis Nundinario dixit: Sciunt id factum qui adsistunt? — Nundinarius respondit: Sciunt. diaconus Saturninus dixit: Dicebant maiores nostri quia sublatae sunt. Zenophilus ἃ. c. consularis dixit: A quo sublatae dicuntur? Saturninus dixit: Α Purpurio episcopo et acetum a Siluano et Dontio et Superio presbyteris et Luciano diacono. Nundinarius dixit: Viginti folles dedit et factus est presbyter Victor? Saturninus dixit. et cum diceret, Zenophilus ἃ. c. consularis Saturnino dixit: Cui dedit? Saturninus dixit: Siluano episcopo. Zenophilus ἃ. c. consularis Saturnino dixit: Ergo ut fieret presbyter, Siluano episcopo uiginti folles praemium dedit? Saturninus dixit: Dedit. Zenophilus ἃ. c. consularis Saturnino dixit: Ante Siluanum positum est? Saturninus dixit: Ante cathedram episcoporum. Zenophilus U. c. consularis Nundinario dixit: A quo pecunia sublata est? Nundinarius dixit: Ipsi episcopi diuiserunt eam inter se. Zenophilus u. c. consularis Nundinario dixit: Donatum desideras exhiberi? Nundinarius dixit: Vtique ueniat de quo clamauit populus biduo post pacem: Exaudi, deus; ciuem nostrum uolumus. Zenophilus u. c. consularis Nundinario dixit: Certe clamauit hoc populus? respondit: Clamauit. Zenophilus ἃ. c. consularis Saturnino dixit: Traditorem clamauit Siluanum? Saturninus dixit: Vtique. Nundinarius dixit: Quando factus est episcopus, non illi communicauimus, quia dicebatur traditor esse. Saturninus dixit: Quod dicit uerum est. Nundinarius dixit: Vidi quia Mutus harenarius tulit eum in collo. Zenophilus u. c. consularis Saturnino dixit: Sic factum est? Saturninus dixit: Sic. Zenophilus u. c. consularis dixit: Vera sunt omnia quae dicit Nundinarius, quia ab harenariis factus est episcopus Siluanus? Saturninus dixit: Vera. Nundinarius dixit: Prostibulae illic fuerunt. Zenophilus u. c. consularis Saturnino dixit: Harenarii illum gestauerunt? Saturninus dixit: Ipsi eum tulerunt et populus. nam ciues in area martyrum fuerunt inclusi. Nundinarius diaconus dixit: Numquid populus dei non fuit? Saturninus dixit: In casa maiore fuit inclusus. Zenophilus u. c. consularis dixit: Certe omnia quae dicit Nundinarius uera sunt? Saturninus dixit: Vera. Zenophilus u. c. consularis dixit: Tu quid dicis? Victor dixit: Vera sunt omnia, domine. Nundinarius dixit: Purpurius episcopus tulit centum folles. Zenophilus ἃ. c. consularis Nundinario dixit: De quadringentis follibus quos putas interrogandos? Nundinarius dixit: Lucianus diaconus exhibeatur, quia ipse totum scit. Zenophilus u. c. consularis Nundinario dixit: Hi sciunt? Nundinarius dixit: Non sciunt. Zenophilus u. c. consularis dixit: Exhibeatur Lucianus. Nundinarius dixit: Sciunt isti acceptos esse quadringentos folles; sed quia episcopi eos diuiserunt, nesciunt. Zenophilus u. c. consularis Nundinario et Victori dixit: Scitis acceptos esse folles a Lucilla? Saturninus et Victor dixerunt: Scimus. Zenophilus u. c. consularis dixit: Pauperes non acceperunt? dixerunt: Nemo nihil accepit. Zenophilus ἃ. c. consularis Saturnino et Victori dixit: Nihil de fano Sarapis sublatum est? Saturninus et Victor dixerunt: Purpurius tulit cupas et Siluanus episcopus et Dontius et Superius presbyteri et Lucianus diaconus tulerunt acetum. Zenophilus ἃ. c. consularis dixit: Responsione Victoris grammatici et Victoris Samsurici et Saturnini claruit uera esse omnia quae suggesserit Nundinarius. submoueantur et exeant.

Likewise, Victor son of Samsuricus and Saturninus, gravediggers, having been brought in and set before the court, Zenophilus v.c., consularis, said: “What is your name?” He answered: “Saturninus.” Zenophilus v.c., consularis, said: “What is your condition?” Saturninus answered: “Gravedigger.” Zenophilus v.c., consularis, said: “Do you know that Silvanus is a traditor?” Saturninus said: “I know that he handed over a silver lamp.” Zenophilus v.c., consularis, said to Saturninus: “What else?” Saturninus answered: “I know nothing else, except that he brought it out from behind a jar.” And when Saturninus had been removed, Zenophilus v.c., consularis, said to the one standing by: “What is your name?” He answered: “Victor son of Samsuricus.” Zenophilus v.c., consularis, said: “What is your condition?” Victor said: “I am a craftsman.” Zenophilus v.c., consularis, said: “Who handed over the silver tablet?” Victor answered: “I did not see it; what I know, I say.” Zenophilus v.c., consularis, said to Victor: “Although it is already established from the answers of those questioned above, yet you too confess whether Silvanus is a traditor.” Victor said: “… so that we were taken to Carthage, I heard from the bishop's own mouth: A silver lamp and a silver box were given to me, and I handed these over.” Zenophilus v.c., consularis, said to Victor son of Samsuricus: “From whom did you hear it?” Victor said: “From Bishop Silvanus.” Zenophilus v.c., consularis, said to Victor: “Did you hear from him himself that he had handed them over?” Victor said: “I heard from him himself that he had handed them over with his own hands.” Zenophilus v.c., consularis, said: “Where did you hear it?” Victor said: “In the basilica.” Zenophilus v.c., consularis, said: “At Constantina?” Victor said: “There he began to address the people, saying: As to their saying that I am a traditor—about the lamp and the box?” Zenophilus v.c., consularis, said to Nundinarius: “What else do you think should be asked of these men?” Nundinarius said: “About the treasury's casks, who took them.” Zenophilus v.c., consularis, said to Nundinarius: “What casks?” Nundinarius said: “They were in the temple of Serapis, and Bishop Purpurius took them; the vinegar they held was taken by Bishop Silvanus, Dontius the presbyter, and Lucianus.” Zenophilus v.c., consularis, said to Nundinarius: “Do those standing here know that this was done?” Nundinarius answered: “They know.” The deacon Saturninus said: “Our elders used to say that they were taken away.” Zenophilus v.c., consularis, said: “By whom are they said to have been taken?” Saturninus said: “By Bishop Purpurius; and the vinegar by Silvanus and the presbyters Dontius and Superius and Lucianus the deacon.” Nundinarius said: “Did Victor give twenty folles and become a presbyter?” Saturninus spoke; and as he was speaking, Zenophilus v.c., consularis, said to Saturninus: “To whom did he give them?” Saturninus said: “To Bishop Silvanus.” Zenophilus v.c., consularis, said to Saturninus: “So, to be made presbyter, he gave Bishop Silvanus twenty folles as a fee?” Saturninus said: “He gave them.” Zenophilus v.c., consularis, said to Saturninus: “Were they set before Silvanus?” Saturninus said: “Before the bishops' chair.” Zenophilus v.c., consularis, said to Nundinarius: “By whom was the money taken?” Nundinarius said: “The bishops divided it among themselves.” Zenophilus v.c., consularis, said to Nundinarius: “Do you wish Donatus to be produced?” Nundinarius said: “By all means let him come, about whom the people cried out two days after the peace: Hear us, O God; we want our own citizen.” Zenophilus v.c., consularis, said to Nundinarius: “Did the people really cry this out?” He answered: “They cried it.” Zenophilus v.c., consularis, said to Saturninus: “Did they cry out that Silvanus was a traditor?” Saturninus said: “Certainly.” Nundinarius said: “When he was made bishop, we did not communicate with him, because he was said to be a traditor.” Saturninus said: “What he says is true.” Nundinarius said: “I saw Mutus the arena-worker carry him on his neck.” Zenophilus v.c., consularis, said to Saturninus: “Was it done so?” Saturninus said: “So.” Zenophilus v.c., consularis, said: “Is all that Nundinarius says true—that Silvanus was made bishop by arena-workers?” Saturninus said: “True.” Nundinarius said: “Prostitutes were there.” Zenophilus v.c., consularis, said to Saturninus: “Did the arena-workers carry him?” Saturninus said: “They carried him, and the people. For the citizens were shut up in the martyrs' burial ground.” Nundinarius the deacon said: “Was the people of God not there?” Saturninus said: “It was shut up in the greater house.” Zenophilus v.c., consularis, said: “Is all that Nundinarius says certainly true?” Saturninus said: “True.” Zenophilus v.c., consularis, said: “What do you say?” Victor said: “Everything is true, sir.” Nundinarius said: “Bishop Purpurius took a hundred folles.” Zenophilus v.c., consularis, said to Nundinarius: “Whom do you think should be questioned about the four hundred folles?” Nundinarius said: “Let Lucianus the deacon be produced, because he knows everything.” Zenophilus v.c., consularis, said to Nundinarius: “Do these men know?” Nundinarius said: “They do not know.” Zenophilus v.c., consularis, said: “Let Lucianus be produced.” Nundinarius said: “These men know that four hundred folles were received; but because the bishops divided them, they do not know.” Zenophilus v.c., consularis, said to Nundinarius and Victor: “Do you know that folles were received from Lucilla?” Saturninus and Victor said: “We know.” Zenophilus v.c., consularis, said: “Did the poor not receive them?” They said: “No one received anything.” Zenophilus v.c., consularis, said to Saturninus and Victor: “Was nothing taken from the shrine of Serapis?” Saturninus and Victor said: “Purpurius took the casks, and Bishop Silvanus and the presbyters Dontius and Superius and Lucianus the deacon took the vinegar.” Zenophilus v.c., consularis, said: “From the answers of Victor the grammarian, Victor son of Samsuricus, and Saturninus it is clear that everything Nundinarius has alleged is true. Let them be removed and go out.”

Textual problem in this passage: see the notes.

Notes and citation

Summary: The gravediggers confirm the charges: Silvanus handed over church vessels, took the temple vinegar, and was made bishop by arena-workers.

  • The opening of Victor's answer (“…”) is corrupt in the manuscript. The “peace” is the end of the persecution. The “greater house” (casa maior) is the principal church.

Notes on the original text

  • Digital text corrected (OCR garble; OCR slip; OCR slip; section numeral; OCR slips; line number; OCR slips; stray mark; a running head leaked into a hyphenated word; line number and section numeral; stray marks; line number in the text; line number; stray marks; section numeral; section numeral garbled; section numeral; OCR garble; section numeral; OCR slip; section numeral; OCR slips; section numeral; line number inside a hyphenated word; stray mark; stray mark; OCR slip; stray mark; line number and section numeral; stray marks): PFossor → Fossor; *Zenophilus u. c. consularis Saturnino dixit: Quid aliud → Zenophilus u. c. consularis Saturnino dixit: Quid aliud; ? et remoto Sa- 15turnino → et remoto Saturnino; Victor Samasurici → Victor Samsurici; $ Zenophilus u. c. consularis dixit: Cuius condicionis es? Victor → Zenophilus u. c. consularis dixit: Cuius condicionis es? Victor; "Tabulam → Tabulam; ? Victor respondit: Non uidi → Victor respondit: Non uidi; 87Zenophilus → Zenophilus; quomodo ? hoc → quomodo hoc; ? Zenophilus ἃ. c. consularis Victori Samsurici → Zenophilus u. c. consularis Victori Samsurici; ^A Siluano episcopo. 3010Zenophilus → A Siluano episcopo. Zenophilus; HM Zenophilus → Zenophilus; Vietor dixit: In basilica. !?Zenophilus → Victor dixit: In basilica. Zenophilus; iraditorem → traditorem; !* Zenophilus Ὁ. €. consularis Nundinario dixit: Quas cupas → Zenophilus u. c. consularis Nundinario dixit: Quas cupas; !?Zenophilus ἃ. c. consularis Nundinario dixit: Sceiunt → Zenophilus u. c. consularis Nundinario dixit: Sciunt; respondit: Seiunt → respondit: Sciunt; sublatae ' dieuntur → sublatae dicuntur; Viginti 2o folles → Viginti folles; ^ Cui dedit? ^ Saturninus → Cui dedit? Saturninus; diuiserunt.eam → diuiserunt eam; ?? Zenophilus u. c. consularis Nundinario dixit: Donatum → Zenophilus u. c. consularis Nundinario dixit: Donatum; "Vtique ueniat → Vtique ueniat; ?!Zenophilus ἃ. c. consularis Nundinario dixit: Certe → Zenophilus u. c. consularis Nundinario dixit: Certe; l0Saturninus dixit: ^ Vtique. ^ Nundinarius → Saturninus dixit: Vtique. Nundinarius; "Vidi quia → Vidi quia; eollo. 2) Zenophilus ἃ. e. → collo. Zenophilus u. c.; ^ Zenophilus u. c. consularis dixit: Vera sunt omnia → Zenophilus u. c. consularis dixit: Vera sunt omnia; dixit: νοῦ. | Nundinarius → dixit: Vera. Nundinarius; *? Zenophilus u. c. consularis Saturnino dixit: Harenarii → Zenophilus u. c. consularis Saturnino dixit: Harenarii; dei 101 fuit → dei non fuit; 256 Zenophilus. u c. → Zenophilus u. c.; 7? Zenophilus ἃ. c. consularis dixit: Tu quid → Zenophilus u. c. consularis dixit: Tu quid; ? Nundinarius dixit: Purpurius → Nundinarius dixit: Purpurius; folli- XX. Gesta apud Zenophilum XII. 9201 bus → follibus; Hine sciunt → Hi sciunt; u. e. consularis dixit: Exhibeatur → u. c. consularis dixit: Exhibeatur; ^Sciunt isti → Sciunt isti; ?! Zenophilus ἃ. c. consularis Nundinario et Victori → Zenophilus u. c. consularis Nundinario et Victori; ἃ Lueilla? | Saturninus → a Lucilla? Saturninus; Vietor dixerunt: Purpurius → Victor dixerunt: Purpurius; Siluanus;; episcopus → Siluanus episcopus; Lueianus diaconus tulerunt → Lucianus diaconus tulerunt; dixit: esponsione → dixit: Responsione.

Topics: Church office, Persecution

Cite (SBL): Act. 11 (Gebhardt, 198; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/fathers/gesta-apud-zenophilum/0/#p-11). (abbreviation not yet checked)

BibTeX · RIS (whole work; this passage's key: sophiascriptura-gesta-apud-zenophilum-11) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the original (Gebhardt, Acta martyrum selecta, 1902, or Knopf, Ausgewählte Märtyrerakten, 1913; new OCR, slips corrected as logged); compared afterwards with ANF where it has the text, otherwise re-read against the original.

Chapter 12

12Gebhardt, 201

Zenophilus u. c. consularis dixit: Quos alios putas interrogandos? Nundinarius dixit: Castum diaconum, ut dicat si non est traditor; ipse illum ordinauit. et inducto et adplicito Casto diacone Zenophilus u. c. consularis dixit: Quis uocaris? Respondit: Castus. Zenophilus u. c. consularis dixit: Cuius condicionis es? Castus dixit: Nullam dignitatem habeo. Zenophilus u. c. consularis Casto dixit: Licet nunc per Victorem grammaticum quam etiam per Victorem Samsurici et Saturninum uenerunt in confessionem quae Nundinarius obicit, tamen etiam tu confitere utrum traditor sit Siluanus. Castus respondit: Dicebat quod inuenerit lucernam post orcam. Zenophilus u. c. consularis Casto dixit: Etiam de cupas de fano Sarapis sublatas et aceto confitere. Castus respondit: Purpurius episcopus tulit cupas. Zenophilus ἃ. c. consularis dixit: Acetum quis? respondit Castus quod tulerunt inde acetum Siluanus episcopus, Dontius et Superius presbyteri. Zenophilus u. c. consularis Casto dixit: Confitere quot folles dedit Victor, ut presbyter fieret? Castus dixit: Obtulit, domine, saccellum, et quid habuerit nescio. Zenophilus u. c. consularis Casto dixit: Cui datum est saccellum? Castus dixit: Illo tulit eum in casa maiore. Zenophilus u. c. consularis Casto dixit: Populo non est diuisa pecunia? Castus respondit: Non est data, nec uidi. Zenophilus u. c. consularis Casto dixit: De folles quos Lucilla dedit, populus minutus nihil accepit? Castus dixit: Non uidi accipere neminem. Zenophilus u. c. consularis Casto dixit: Quo ergo peruenerunt? Castus dixit: Nescio. Nundinarius dixit: Vtique uel audisti uel uidisti si dictum est pauperibus: Dat et uobis de re sua Lucilla? Castus dixit: Non uidi aliquem accipere. Zenophilus ἃ. c. consularis dixit: Manifesta est Casti confessio quod folles quos Lucilla donauit, populo diuisos esse nesciret, et ideo amoueatur.

Zenophilus v.c., consularis, said: “Whom else do you think should be questioned?” Nundinarius said: “Castus the deacon, so that he may say whether he is not a traditor; he himself ordained him.” And Castus the deacon having been brought in and set before the court, Zenophilus v.c., consularis, said: “What is your name?” He answered: “Castus.” Zenophilus v.c., consularis, said: “What is your condition?” Castus said: “I have no rank.” Zenophilus v.c., consularis, said to Castus: “Although what Nundinarius alleges has now come to be confessed through Victor the grammarian as well as through Victor son of Samsuricus and Saturninus, yet you too confess whether Silvanus is a traditor.” Castus answered: “He used to say that he had found the lamp behind a jar.” Zenophilus v.c., consularis, said to Castus: “Confess also about the casks taken from the shrine of Serapis, and about the vinegar.” Castus answered: “Bishop Purpurius took the casks.” Zenophilus v.c., consularis, said: “Who took the vinegar?” Castus answered that Bishop Silvanus and the presbyters Dontius and Superius took the vinegar from there. Zenophilus v.c., consularis, said to Castus: “Confess how many folles Victor gave to become a presbyter.” Castus said: “He offered a little bag, sir; and what it held I do not know.” Zenophilus v.c., consularis, said to Castus: “To whom was the bag given?” Castus said: “He took it into the greater house.” Zenophilus v.c., consularis, said to Castus: “Was the money not distributed to the people?” Castus answered: “It was not given, nor did I see it.” Zenophilus v.c., consularis, said to Castus: “Of the folles Lucilla gave, did the common people receive nothing?” Castus said: “I did not see anyone receive.” Zenophilus v.c., consularis, said to Castus: “Where then did they go?” Castus said: “I do not know.” Nundinarius said: “Surely you either heard or saw whether it was said to the poor: Lucilla too gives to you from her property?” Castus said: “I did not see anyone receive.” Zenophilus v.c., consularis, said: “Castus's confession is clear, that he did not know whether the folles Lucilla gave were distributed to the people; and therefore let him be removed.”

Notes and citation

Summary: The deacon Castus confirms the charges about the lamp, the casks, and the money.

Notes on the original text

  • Digital text corrected (OCR slip; OCR slip; stray mark; section numeral garbled; section numeral; OCR slip; section numeral; OCR slips; stray letters; stray mark): ?et inducto et adplicito Casto → et inducto et adplicito Casto; Respondit: ^ Castus → Respondit: Castus; ?Zenophilus ἃ. c. consularis dixit: Cuius condicionis es? Castus → Zenophilus u. c. consularis dixit: Cuius condicionis es? Castus; “ Zenophilus ἃ. c. consularis Casto dixit: Licet. nune → Zenophilus u. c. consularis Casto dixit: Licet nunc; tamen tz etiam → tamen etiam; ?Zenophilus ἃ. c. eonsularis Casto dixit: Etiam → Zenophilus u. c. consularis Casto dixit: Etiam; $aceto → aceto; "Zenophilus ἃ. c. consularis Casto dixit: Confitere → Zenophilus u. c. consularis Casto dixit: Confitere; ? Zenophilus u. c. consularis Casto dixit: Cui datum → Zenophilus u. c. consularis Casto dixit: Cui datum; saccellum? — Castus → saccellum? Castus; ?Zenophilus ἃ. c. consularis Casto dixit: Populo → Zenophilus u. c. consularis Casto dixit: Populo; ! Zenophilus ἃ. c. consularis Casto dixit: De folles → Zenophilus u. c. consularis Casto dixit: De folles; aecepit? —Castus → accepit? Castus; !' Zenophilus ἃ. c. consularis Casto dixit: Quo → Zenophilus u. c. consularis Casto dixit: Quo; "tique uel → Vtique uel; dixit: - Manifesta → dixit: Manifesta.

Topics: Church office

Cite (SBL): Act. 12 (Gebhardt, 201; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/fathers/gesta-apud-zenophilum/0/#p-12). (abbreviation not yet checked)

BibTeX · RIS (whole work; this passage's key: sophiascriptura-gesta-apud-zenophilum-12) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the original (Gebhardt, Acta martyrum selecta, 1902, or Knopf, Ausgewählte Märtyrerakten, 1913; new OCR, slips corrected as logged); compared afterwards with ANF where it has the text, otherwise re-read against the original.

Chapter 13

13Gebhardt, 202

(Item inducto) et adplicito Crescentiano subdiacono Zenophilus u. c. consularis dixit: Quis uocaris? respondit: Crescentianus. Zenophilus u. c. consularis Crescentiano dixit: Simpliciter sicut et ceteri confitere utrum scias traditorem Siluanum. Crescentianus dixit: Priores, qui fuerunt clerici, ipsi retulerunt singula. Zenophilus u. c. consularis Crescentiano dixit: Quid retulerunt? Crescentianus dixit: Referebant quod traditor esset. Zenophilus u. c. consularis Crescentiano dixit: Dixerunt illum traditorem? et adiecit: Qui dicebant? Crescentianus dixit: Qui cum illo conuersabantur in plebe, dixerunt quod aliquando tradidisset. Zenophilus u. c. consularis Crescentiano dixit: De Siluano dicebant? Crescentianus dixit: Vtique. Zenophilus u. c. consularis Crescentiano dixit: Cum factus fuisset episcopus, praesto fuisti? Crescentianus dixit: Praesens cum populo fui inclusus in casa maiore. Nundinarius diaconus dixit: Campeses et harenarii fecerunt illum episcopum. Zenophilus u. c. consularis Crescentiano dixit: Mutus harenarius certe eum sustulit? dixit: Manifeste. Zenophilus u. c. consularis Crescentiano dixit: Cupas de fano Sarapis scis esse sublatas? Crescentianus dixit: Plures dicebant quod Purpurius episcopus ipse sustulerit cupas et acetum, quod ad senem nostrum Siluanum peruenisset, et filii Aelionis dicebant. Zenophilus u. c. consularis Crescentiano dixit: Quid audisti? Crescentianus dixit: Acetum sublatum a sene Siluano et Dontio et Superio presbyteris et Luciano diacono. Zenophilus u. c. consularis Crescentiano dixit: Ex CCCC follibus quos Lucilla donauit, populus aliquid accepit? Crescentianus dixit: Nihil inde nemo accepit, nescio, nec quis illos erogauerit. Nundinarius dixit: Aniculae numquam inde aliquid acceperunt? Crescentianus dixit: Nihil. Zenophilus u. c. consularis dixit: Certe quotiens aliquid tale donatur. omnes inde populares publice accipiunt? Crescentianus dixit: Non audiui uel uidi dedisse illum aliquos. Zenophilus u. c. consularis Crescentiano dixit: Nihil ergo datum est de CCCC follibus populo? Crescentianus dixit: Nihil: utique peruenisset aliqua partiuncula ad nos. Zenophilus u. c. consularis dixit: Quo ergo sublati sunt? Crescentianus dixit: Nescio. nemo nihil accepit. Nundinarius dixit: Victor quot folles dedit, ut fieret presbyter? Crescentianus dixit: Vidi allatos cofinos cum pecunia. Zenophilus u. c. consularis Crescentiano dixit: Cui dati sunt cofini? Crescentianus dixit: Episcopo Siluano. Zenophilus u. c. consularis dixit: Siluano dati sunt? Crescentianus dixit: Siluano. Zenophilus u. c. consularis dixit: Populo nihil datum est? respondit: Nihil: necesse est ut et nos aliquid acciperemus, si distribuerentur sicut solet. Zenophilus u. c. consularis Nundinario dixit: Quid aliud de Crescentiano putas esse requirendum? Nundinarius dixit: Ipsud est. Zenophilus u. c. consularis dixit: Quoniam de omnibus Crescentianus subdiaconus simpliciter confessus est. submoueatur.

(Likewise), Crescentianus the subdeacon having been brought in and set before the court, Zenophilus v.c., consularis, said: “What is your name?” He answered: “Crescentianus.” Zenophilus v.c., consularis, said to Crescentianus: “Confess plainly, as the others have, whether you know Silvanus to be a traditor.” Crescentianus said: “The elders who were clergy reported each thing themselves.” Zenophilus v.c., consularis, said to Crescentianus: “What did they report?” Crescentianus said: “They used to report that he was a traditor.” Zenophilus v.c., consularis, said to Crescentianus: “Did they say he was a traditor?” And he added: “Who said it?” Crescentianus said: “Those who lived with him among the people said that he had once handed over.” Zenophilus v.c., consularis, said to Crescentianus: “Was it about Silvanus they said it?” Crescentianus said: “Certainly.” Zenophilus v.c., consularis, said to Crescentianus: “When he was made bishop, were you present?” Crescentianus said: “I was present, shut up with the people in the greater house.” Nundinarius the deacon said: “Country people and arena-workers made him bishop.” Zenophilus v.c., consularis, said to Crescentianus: “Did Mutus the arena-worker really carry him?” He said: “Plainly.” Zenophilus v.c., consularis, said to Crescentianus: “Do you know that casks were taken from the shrine of Serapis?” Crescentianus said: “Many used to say that Bishop Purpurius himself took the casks and the vinegar, which came to our old man Silvanus; and the sons of Aelio said so.” Zenophilus v.c., consularis, said to Crescentianus: “What did you hear?” Crescentianus said: “That the vinegar was taken by old Silvanus and the presbyters Dontius and Superius and Lucianus the deacon.” Zenophilus v.c., consularis, said to Crescentianus: “Of the four hundred folles that Lucilla gave, did the people receive anything?” Crescentianus said: “No one received anything from it; I do not know, nor who paid them out.” Nundinarius said: “Did the old women never receive anything from it?” Crescentianus said: “Nothing.” Zenophilus v.c., consularis, said: “Surely, whenever anything of the kind is given, all the common people receive from it publicly?” Crescentianus said: “I did not hear or see that he gave any.” Zenophilus v.c., consularis, said to Crescentianus: “So nothing of the four hundred folles was given to the people?” Crescentianus said: “Nothing; some little share would certainly have come to us.” Zenophilus v.c., consularis, said: “Where then were they taken?” Crescentianus said: “I do not know; no one received anything.” Nundinarius said: “How many folles did Victor give to become a presbyter?” Crescentianus said: “I saw baskets with money brought.” Zenophilus v.c., consularis, said to Crescentianus: “To whom were the baskets given?” Crescentianus said: “To Bishop Silvanus.” Zenophilus v.c., consularis, said: “They were given to Silvanus?” Crescentianus said: “To Silvanus.” Zenophilus v.c., consularis, said: “Was nothing given to the people?” He answered: “Nothing; we too would necessarily have received something if they had been distributed as usual.” Zenophilus v.c., consularis, said to Nundinarius: “What else do you think should be asked of Crescentianus?” Nundinarius said: “That is all.” Zenophilus v.c., consularis, said: “Since Crescentianus the subdeacon has confessed plainly on all points, let him be removed.”

Notes and citation

Summary: The subdeacon Crescentianus confirms the charges.

Notes on the original text

  • Digital text corrected (OCR garble; OCR slip; OCR slip; stray mark; line number in the text; section numeral garbled; section numeral; OCR slips; stray mark): (Item induecto) → (Item inducto); ? Zenophilus ἃ. e. consularis Crescentiano dixit: Simpliciter → Zenophilus u. c. consularis Crescentiano dixit: Simpliciter; Quid retulerunt? ^ Crescentianus → Quid retulerunt? Crescentianus; ? Zenophilus u. c. consularis Crescentiano dixit: Quid retulerunt → Zenophilus u. c. consularis Crescentiano dixit: Quid retulerunt; *Zenophilus u. c. consularis Crescentiano dixit: Dixerunt → Zenophilus u. c. consularis Crescentiano dixit: Dixerunt; $Zenophilus u. c. consularis Crescentiano dixit: Cum factus → Zenophilus u. c. consularis Crescentiano dixit: Cum factus; easa maiore → casa maiore; Zenophilus Ὁ. €. consularis Crescentiano dixit: Mutus → Zenophilus u. c. consularis Crescentiano dixit: Mutus; Zenophilus Ὁ. e. eonsularis Crescentiano dixit: Cupas → Zenophilus u. c. consularis Crescentiano dixit: Cupas; !?Zenophilus ἃ. c. consularis Crescentiano dixit: Ex CCOO → Zenophilus u. c. consularis Crescentiano dixit: Ex CCCC; accepit? ^ Crescentianus dixit: Nihil inde → accepit? Crescentianus dixit: Nihil inde; Zenophilus τι. c. consularis dixit: Certe → Zenophilus u. c. consularis dixit: Certe; !? Zenophilus u. c. consularis dixit: Quo ergo → Zenophilus u. c. consularis dixit: Quo ergo; aceepit Nundinarius dixit: "Victor → accepit. Nundinarius dixit: Victor; !*Zenophilus u. c. consularis Crescentiano dixit: Cui dati → Zenophilus u. c. consularis Crescentiano dixit: Cui dati; ! Zenophilus u. c. consularis dixit: Populo → Zenophilus u. c. consularis dixit: Populo; !* Zenophilus u. c. consularis Nundinario dixit: Quid aliud de Crescentiano → Zenophilus u. c. consularis Nundinario dixit: Quid aliud de Crescentiano; !?Zenophilus u. c. consularis dixit: Quoniam → Zenophilus u. c. consularis dixit: Quoniam; z5 simpliciter → simpliciter.

Topics: Church office

Cite (SBL): Act. 13 (Gebhardt, 202; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/fathers/gesta-apud-zenophilum/0/#p-13). (abbreviation not yet checked)

BibTeX · RIS (whole work; this passage's key: sophiascriptura-gesta-apud-zenophilum-13) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the original (Gebhardt, Acta martyrum selecta, 1902, or Knopf, Ausgewählte Märtyrerakten, 1913; new OCR, slips corrected as logged); compared afterwards with ANF where it has the text, otherwise re-read against the original.

Chapter 14

14Gebhardt, 204

Item inducto et adplicito Ianuario subdiacono Zenophilus u. c. consularis dixit: Quis uocaris? respondit * * *

Likewise, Januarius the subdeacon having been brought in and set before the court, Zenophilus v.c., consularis, said: “What is your name?” He answered: * * *

Textual problem in this passage: see the notes.

Notes and citation

Summary: The questioning of Januarius begins; the record breaks off.

  • The manuscript breaks off here; the rest of the proceedings is lost.

Notes on the original text

  • Digital text corrected (the editor's apparatus leaked into the text): $ aliquo cod. quod cod. → .

Cite (SBL): Act. 14 (Gebhardt, 204; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/fathers/gesta-apud-zenophilum/0/#p-14). (abbreviation not yet checked)

BibTeX · RIS (whole work; this passage's key: sophiascriptura-gesta-apud-zenophilum-14) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the original (Gebhardt, Acta martyrum selecta, 1902, or Knopf, Ausgewählte Märtyrerakten, 1913; new OCR, slips corrected as logged); compared afterwards with ANF where it has the text, otherwise re-read against the original.